SUWALSKI PARK KRAJOBRAZOWY


Suwalski Park Krajobrazowy leży w dorzeczu rzeki Niemen, do którego spływają wody odprowadzane przez systemy rzek Czarna Hańcza oraz Szeszupa i obejmuje tereny otaczające najgłębsze w Polsce Jezioro Hańcza. Najwyższe wzniesienie osiąga 275 m, a najniższym punktem w parku jest Jezioro Postawelek 146 m. Tak duże zróżnicowanie wysokości względnych jest rzadko spotykane w Polsce północnej. Klimat ma tu cechy kontynentalne i należy do najsurowszych w kraju. Zimy bywają długie i mroźne, lata ciepłe i suche.

Czarna Hańcza, największa rzeka Suwalszczyzny, tylko na niewielkim odcinku płynie przez teren Suwalskiego Parku Krajobrazowego. Pomiędzy Jeziorem Hańcza a Turtulem, na odcinku około 3 kilometrów, Czarna Hańcza płynie doliną o bardzo dużym spadku, nadającym jej charakter górskiego potoku, a zbocza doliny są strome. Prowadzi tam ścieżka dydaktyczna.

Jezioro Hańcza jest najgłębsze w Polsce i ma 108,5 metrów i jest typowym jeziorem rynnowym o długości prawie 5 kilometrów i maksymalnej szerokości 1 kilometra. Brzegi jeziora pokryte są licznymi głazami, w większości są strome i wysokie. Hańcza jest jeziorem o wodach bardzo czystych i o dużej przezroczystości.

Cisowa Góra to wzniesienie o wysokości 256 metrów o regularnym stożkowatym kształcie, określane mianem Suwalskiej Fudżijamy. Stanowi doskonały punkt widokowy.

Góra Zamkowa to wzniesienie o stożkowatym kształcie otoczone czterema jeziorami, wznosi się 228 metrów. Z płaskiego szczytu góry roztaczają się wspaniałe widoki na leżące u jej podnóża jeziora: Szurpiły, Kluczysko i Jeglówek. Na trzech okolicznych wzgórzach: Górze Zamkowej, Kościelnej i Cmentarnej znajdują się ślady budownictwa obronnego Jaćwingów, pochodzące z VIII - XIII wieku.

Głazowisko Rutka leży na powierzchni równinnej, na wysokości 235 metrów i jest to największe głazowisko w Suwalskim Parku Krajobrazowym. Od północy rozpościera się rozległy widok na Jezioro Linówek.

Wodziłki to wieś założona w 1778 roku, zamieszkana przez staroobrzędowców wyznawców prawosławia, emigrantów z Rosji. Do dziś zachowali swoją odrębność etniczną. Przynieśli na Suwalszczyznę zwyczaj kąpania się w baniach, małych drewnianych łaźniach przypominających fińską saunę. Obecnie w Wodziłkach można obejrzeć świątynię staroobrzędowców i drewnianą banię, w której można zakosztować kąpieli.

Smolniki zawdzięczają swoją nazwę smolarzom, którzy w XVI wieku, w środku Puszczy Mereckiej zakładali pierwsze, niewielkie osady przemysłowe zwane budami. Na granicy wsi znajduje się punkt widokowy na najpiękniejsze plenery Suwalszczyzny.

Góra Leszczynowa to zalesione wzniesienie o wyskości 272 metrów, opadające stromym urwiskiem ku jezioru Hańcza. Wiea widokowa ynajdujca si na wygryu jest to doskonałym punktem widokowym na jezioro Hańcza i okolice.

Wiżajny to wieś posiada atrakcyjne położenie w pobliżu dwóch jezior: Wistuć i Wiżajny, a także pofałdowanych terenów, które tworzą Góry Sudawskie oraz najwyższego wzniesienia Suwalszczyzny którą jest Rowelska Góra 298 metrów. Wiżajny nazwane zostały polskim biegunem zimna z racji najniższych rocznych temperatur średnich poza terenem górskim oraz najniższych temperatur stycznia, a także wpływu surowego kontynentalnego klimatu, który powoduje długie zaleganie pokrywy śniegowej.

Jesionowa Góra na ktrej jest platforma widokowa to wzniesienie o wysokości 252 metrów stanowi doskonały punkt widokowy na Jezioro Szelment.

Puńsk to szczególna miejscowość związana z kulturą litewską. Litwinów mieszkających w Polsce żyje około 25 tysięcy, z czego połowa mieszka na Suwalszczyźnie, która jest dla nich krainą etniczną, ojcowizną od czterech wieków. Skupieni są głównie na ziemi sejneńskiej, gdzie dawne miasteczko Puńsk, obecnie duża i zadbana wieś gminna, uznana jest za stolicę polskich Litwinów. Mimo, że leżące na terenie Polski, są to wioski litewskie, założone dawno temu przez osadników zza Niemna, o czym świadczą ich nazwy: Burbiszki, Trakiszki, Zaboryszki, Radziuszki, Szołtany, Szlinokiemie, Wiłkopedzie, Klejwy, Żegary... Skansen w miejscowości Puńsk znajduje się na rogatkach miasteczka.

Robert Remisz